Portekizceyi İlk Duyduğumuzda Neden Rusçaya Benzetiyoruz?
Portekizceyi ilk duyduğunuzda ya da etrafınızdaki konuşmaları dinlerken aklınızdan şu geçmiş olabilir:
“Bu dil neden biraz Rusça gibi geliyor?”
İlginç olan şu ki Portekizce ve Rusça aslında birbirine yakın diller değil. Portekizce, Fransızca, İtalyanca ve İspanyolca gibi bir Latin (Roman) dili. Rusça ise Slav dilleri ailesine ait.
Peki kulağımız neden bazen ikisini birbirine benzetiyor?
Kelimeler değil, sesler benziyor!
Bunun en önemli nedenlerinden biri Avrupa Portekizcesinin telaffuzu.
Özellikle Portekiz’de konuşulan Portekizcede, yazıda gördüğümüz her ses konuşurken aynı açıklıkta duyulmuyor. Vurgusuz ünlüler zayıflayabiliyor, kısalabiliyor, hatta kulağımıza neredeyse kaybolmuş gibi gelebiliyor.
Bu nedenle kelimeler, özellikle yeni öğrenmeye başlayan biri için, yazıldığından çok daha “kapalı” duyulabiliyor.
Avrupa Portekizcesinde s ve z harfleri bulundukları yere göre bizim “ş” ve “j” seslerimize yaklaşabilir.
Örneğin:
dois → sonundaki s, Avrupa Portekizcesinde “ş” benzeri söyleniyor.
Lisboa derken ise aynı s, Lişboa gibi farklı bir ses verebilir.
Bu “ş”, “j” benzeri seslerin sık duyulması ve ünlülerin geri planda kalması, Avrupa Portekizcesine kendine özgü o kapalı ve ünsüz ağırlıklı ritmi veriyor.
Peki neden İspanyolca gibi gelmiyor?
Bence işin en şaşırtıcı kısmı burada.
Portekizce ve İspanyolca birbirine oldukça yakın iki Roman dili. Yazılı olarak baktığınızda benzerliklerini hemen fark edebilirsiniz.
Ama sesleri aynı şekilde gelişmemiştir.
İspanyolcada ünlüler genellikle daha açık ve belirgin duyulurken Avrupa Portekizcesinde vurgusuz ünlüler çok daha fazla zayıflayabilir.
Bu yüzden yazılı Portekizce bize tanıdık gelirken, konuşulan Avrupa Portekizcesi ilk karşılaşmada beklediğimizden çok farklı duyulabilir.
Yani Portekizce Rusçaya mı benziyor?
Dil olarak hayır. Kulağımıza bıraktığı ilk izlenim açısından bazen evet. Benzerlik kelimelerde veya dil ailelerinde değil; ses sisteminin kulağımızda yarattığı etkide. Ş/j benzeri ünsüzlerin belirginliği ve vurgusuz ünlülerin zayıflaması, Avrupa Portekizcesinin bazı dinleyicilere Rusçayı çağrıştırmasına neden olabiliyor.
Ve aslında bu bize Avrupa Portekizcesini öğrenirken çok önemli bir şey söylüyor:
Portekizce öğrenirken yalnızca “Bu kelime nasıl yazılıyor?” sorusuna değil,
“Bir Portekizli bunu gerçekten nasıl söylüyor?”
sorusuna da odaklanmamız gerekiyor.
Çünkü Avrupa Portekizcesini anlamanın anahtarlarından biri, önce kulağımızı onun ritmine alıştırmak. 🇵🇹



Comments